सरोकारवालाहरुका लागि

निर्वाचन आयुक्तहरूको सङ्क्षिप्त परिचय


वर्तमान निर्वाचन आयुक्तहरू

प्रमुख निर्वाचन आयुक्त डा. अयोधीप्रसाद यादव

जन्म : प्रशवनी गा.वि.स. वडा नं. ७ बनौली, सप्तरीमा वि.सं.२०१२
शिक्षा : बि.ए., बि.एल., एक वर्षे बि.एड.(अङ्ग्रेजी) त्रिभुवनविश्वविद्यालय, स्नातकोत्तर, बाबा अम्बेडकर विहार विश्वविद्यालय, मुजफ्फरपुर, भारत र पिएचडी ।
वैदेशिक भ्रमण : थाइल्याण्ड, भियतनाम, बंगलादेश, कम्बोडिया, दक्षिण अफ्रिका, लेसोथो, जापान, इण्डोनेसिया, मलेसिया, श्रीलङ्का, अष्ट्रेलिया, दक्षिण कोरिया, केन्या र अमेरिका ।
अनुभव : महेन्द्र मोरङ क्याम्पसमा सहायक प्राध्यापक, महाप्रबन्धक, जुट विकास तथा व्यापार संस्थान र २०६३ साल पौष २७ गतेदेखि २०६९ पौष २६ गतेसम्म निर्वाचन आयुक्त, हाल का.वा. प्नमुख निर्वाचन आयुक्त, निर्वाचन आयोग ।
प्रकाशित कृति : Elementary Statistics, Calculus for B.A., Business Statistics, नेपालको अर्थशास्त्र, निर्वाचन प्रणालीको सङ्क्षिप्त रूपरेखाः नेपालको सन्दर्भ, Election Cost in Nepal, Constituent Assembly Election 2008 At a Glance, Voter Registration System in Nepal नेपालको अर्थ–राजनीति र सामाजिक राजनीतिक स्वरूप (लेख सङ्ग्रह) लगायत दर्जनौँ पुस्तक प्रकाशित ।

 

डा. यादव पेशाले अनुसन्धानकर्ता र शिक्षक हुनुहुन्छ । स्नातकोत्तरमा अर्थशास्त्रमा स्वर्ण मेडल पाउनुभएका डा. यादवले सोही विषयमा विद्यावारिधि पनि प्राप्त गर्नुभएको छ । उहाँको २४ वर्षे अध्यापन अनुभव छ । डा. यादव अनुभवी प्रशासक, अनुसन्धाता, लेखक, अधिवक्ता, मानवअधिकारकर्मी, सप्तरीको नागरिक समाजको समन्वयकर्ता हुनुहुन्छ । निर्वाचन आयुक्तको पदमा नियुक्त हुनअघि उहाँले सहायक क्याम्पस प्रमुखको पदभार सम्भाल्नुभएको थियो । अध्यापन बाहेक उहाँले देशको ग्रामीण भेगमा धेरै महत्वपूर्ण अनुसन्धानका कार्य पनि गर्नुभएको छ ।
सामाजिक–आर्थिक तथा राजनीतिक अवस्थाका बारेमा डा. यादवले एक दर्जनभन्दा बढी अनुसन्धान कार्यपत्रहरु देश र विदेशका कार्यशाला गोष्ठीका लागि लेख्नुभएको छ । डा. अयोधी प्रसाद यादवले सन् १९९४ र १९९१ को निर्वाचनमा तथा स्थानीय चुनावमा सन् १९९२ र १९९७ मा निर्वाचन परिवेक्षकका रुपमा कार्य गर्नुभएको थियो ।
उहाँका नाममा सातवटा पुस्तक प्रकाशित छन् । त्यसदेखि बाहेक उहाँले दैनिक पत्रपत्रिका र जर्नलहरुका लागि थुप्रै लेखहरु लेख्नुभएको छ । डा. यादवले अनुसन्धान र शिक्षा क्षेत्रका प्रतिष्ठित पुरस्कारहरु पनि थुप्रै पाउनुभएको छ । यसका साथै उहाँ नेपाल रेड क्रस, सप्तरी मानवअधिकार फोरम र नेपाल बार एसोसिएसन सहितका थुप्रै संस्थाहरुमा सहभागी हुनुभएको छ ।
निर्वाचन आयोग नेपालमा उहाँको सफल कार्यकालका दौरान उहाँले निम्न किताब लेखी प्रकाशनमा ल्याउनुभएको छ —
१. निर्वाचन प्रणालीको संक्षिप्त रुपरेखा (नेपालीमा)
२. नेपालमा निर्वाचन खर्च
३. संविधानसभा निर्वाचन २००८ एक झलकमा
४. नेपालमा मतदाता दर्ता प्रणाली
सन् २०१३ जनवरी १० तारिखमा उहाँले निर्वाचन आयोगमा निर्वाचन आयुक्तका रुपमा पहिलो ६ वर्षे कार्यकाल सफलताका साथ सम्पन्न गर्नुभएको छ । उहाँ सन् २०१३ मार्च १४ मा पुनः निर्वाचन आयुक्तका रुपमा नियुक्त हुनुभएको हो ।

 

 

 
 

निर्वाचन आयुक्त इला शर्मा

शिक्षा: शर्माले वाराणसी, भारतबाट जीव विज्ञानमा बी.एस्. सी., कमन ल मा एलएल.बी. एवं संस्कृत साहित्यमा शास्त्रीगर्नुभएको छ। त्यसैगरी, नेपाल प्रेस इन्स्टिच्युट, काठमाडौँबाट पत्रकारितामा डिप्लोमा गर्नुभएको छ ।
शर्माले त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट अन्तर्राष्ट्रिय कानूनमा एलएल.एम.एवं ब्रिटिश चेवेनिंग छात्रवृत्तिमा बेलायतको हल विश्वविद्यालयबाट अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार कानूनमा एलएल.एम. गर्नुभएको छ । यस्तै,निर्वाचन आयोगमा नियुक्ति हुँदा वहाँ एरास्मुस मुन्डुस छात्रवृत्तिमा बेल्जियमकोVrije Universiteit Brussel मा कानून एवं अपराध संकायमा विद्यावारिधि(पीएच.डी.) गर्दै हुनुहुन्थ्यो ।

निर्वाचन अनुभव:

शर्मा सन् २०१३ मार्च २४ देखि निर्वाचन आयोग नेपालको आयुक्त पदमा कार्यरत हुनुहुन्छ । निर्वाचन आयोगमा २०७०को निर्वाचनका बखत वहाँमाथि नियमित आयोगका काम कारवाही बाहेक दोस्रो पंचवर्षीय रणनीतिक योजना निर्माण,निर्वाचन कानून तर्जुमा, निर्वाचन कार्यविधि निर्माण, निर्वाचन संचालन तालिका निर्माण तथा प्रेस एवं संचार, लैंगिक एवं समावेशीकरणको कार्य हेर्ने विशेष जिम्मेवारी थियो भने २०१४ मा फोरम अफ इलेक्शन म्यनाजेमेन्ट बोडिज अफ साउथ एशिया (FEMBoSA) को पाँचौं सम्मेलन आयोजना गराउने जिम्मेवारी पनि वहाँले सम्पन्न गर्नु भयो।

वर्तमान अवस्थामा निर्वाचन आयोगमा वहाँले नियमित आयोगको कार्य बाहेक कानून तर्जुमा,राजनीतिक दल सम्बन्ध, मतदाता नामावली संकलन, लैंगिक एवं समावेशीकरण, प्रेस एवं संचार तथा  FEMBoSA पाँचौं मीटिंगको संकल्प प्रस्तावअनुसार नेपालमा साउथ एशिया इन्स्टिच्युट अफ डेमोक्रेसी एंड इलेक्टोरल स्टडीजको स्थापना सम्बन्धी कार्य हेर्नु हुन्छ। 

अन्य अनुभव:

वकालत,पत्रकारिता,विकासतथा जनसम्पर्क क्षेत्रमा उहाँको २५ वर्ष भन्दा बढीको अनुभव छ । पत्रकारिता पेशामा उहाँले राष्ट्रिय अंग्रेजी दैनिकमा संवाददाता, समाचार डेस्क सम्पादक तथा फीचर सम्पादकका रुपमा तेह्र वर्ष कार्य गर्नुभयो । उहाँले केही वर्ष महिला अधिकारसम्बन्धी स्तम्भ एवं धेरै वर्षसम्म सम्पादकीय लेख्नुभयो ।

कानूनको उच्च अध्ययन पश्चात् जनसम्पर्क परामर्श तथा अंग्रेजी राष्ट्रिय दैनिकमा राजनीति,विकास,लैङ्गिक मुद्दामा सम्पादकीय लेखनलाई निरन्तरता दिंदै उहाँले व्यापारिक कानूनी परामर्शदाता, प्रतिस्पर्धा कानून विशेषज्ञका रूपमा एवं पीआइएलद्वारा विकासको मुद्दाहरुको वकालतसम्बन्धी  कार्य गरी रहनु भयो।वहाँलेअन्तर्राष्ट्रिय कानून, व्यापार मामिला, मानवअधिकार र विकास क्षेत्रमा पर्याप्त अन्तर्राष्ट्रिय अनुभव बटुल्नुभएको छ ।

शर्माले अन्तर्राष्ट्रिय ख्याति प्राप्त International Law Association नेपाल शाखाको स्थापनामा सक्रिय भई समन्वयकर्ता एवं संस्थापक उपाध्यक्षको रूपमा कार्य गरी राख्नु भयेको छ।Food First Information Action Network--खाद्य तथा सूचना कार्य सञ्जाल(FIAN)को संस्थापक उपाध्यक्ष तथा सञ्चारमा दक्षिण एसियाली महिला South Asian Women in Media (SAWM) नामक संस्था एवं South Asia Watch on Trade, Economics & Environment(SAWTEE) को कार्यकारी बोर्डमा कार्य गर्नुभएको छ। उहाँले अन्तर्राष्ट्रिय कानून र मानवअधिकार विषयमा त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट एल.एल.एम. सकेपछि नेपालमा संयुक्त लगानीको कार्य गर्ने एक व्यापारिक कानूनी कार्यालयमा परामर्शदाता अधिवक्ताका रुपमा अभ्यास गर्नुभयो । शर्माले निर्वाचन तथा नेपालको राजनीतिक अवस्थाका बारेमा हातेकिताब ‘निर्वाचन–२०५६’(डिआईएफडीका लागि मिडियालाइन प्रा.लि. द्वारा) सङ्कलन तथा सहलेखन गर्नुभयो ।

अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार कानूनको (competition law) प्रतिस्पर्धा कानूनमा विशेषज्ञता हासिल गर्दै संयुक्त अधिराज्यको हल विश्वविद्यालयबाट ब्रिटिस चेभेनिङ छात्रवृत्तिअन्तर्गत अर्को एलएल.एम. पछि नेपाल फर्केर उहाँले नेपालको डब्ल्युटीओ सम्बन्धन अनुरूप घरेलू कानून कार्यान्वयनका लागि मस्यौदा तयार गर्न उद्योग तथा वाणिज्य मन्त्रालय तथा यूएनडीपीको आयोजनामा राष्ट्रिय परामर्शदाताका रुपमा सेवा गर्नुभयो । उहाँ विशेषतः उपभोक्ता कानून र कार्टेलिङ विषयमा जनचासोका मुद्दामा सहभागी हुनुहुन्थ्यो । यस्तै, एक्सनएड नेपालमा आर्थिक अधिकार र जीवनयापनका लागि टोली नेताका रुपमा उहाँ अल्पविकसित एवं विकासशील मुलुकहरुकोआर्थिक, सामाजिक र सांस्कृतिक अधिकार, विश्वव्यापीकरण एवं खाद्य अधिकारका मुद्दामाहरूबारे वकालत गर्नमा संलग्न हुनुभयो । उहाँले राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रियस्तरमा संयुक्त राष्ट्र संघमा सन्धि निर्माणमा नीतिगत वकालत गर्ने सञ्जालहरूमा सहभागी भई कार्य गर्नुभयो ।

 

 

ECN Map Center    FAQs    Press Room