सरोकारवालाहरुका लागि

निर्वाचनसम्बन्धी कानूनहरू


नेपालको अन्तरिम संविधान, २०६३
यस संविधानको प्रस्तावनामा बालिग मताधिकारको आधारमा निर्वाचन हुने, धारा ३३ (ग) मा अर्को संविधानसभाको निर्वाचन हुने समय, धारा ६३ (क) मा संविधानसभाको गठन, संविधानसभाको निर्वाचन पद्दती, संविधानसभाको निर्वाचनमा मतदान गर्न योग्य व्यक्तिहरु समेतको व्यवस्था रहेको छ । धारा १२८ र १२९ मा निर्वाचन आयोग सम्बन्धी र धारा १५४ (क) मा संविधानसभाको निर्वाचन क्षेत्र निर्धारण आयोगको व्यवस्था रहेको छ ।

निर्वाचन आयोग ऐन, २०६३
यस ऐनमा निर्वाचन आयोगको काम, कर्तव्य र अधिकार सम्वन्धी व्यवस्था रहेको छ । मूलतः निर्वाचन आयोगको काम, बैठक, कार्यविधि, निर्वाचन सम्बन्धमा आयोगको अधिकार, निर्वाचन प्रयोजनको लागि राजनीतिक दल दर्ता गर्ने, राजनीतिक दलको मान्यता सम्बन्धी विवादको निरूपण र निर्वाचन आचार संहिताको कार्यान्वयन गर्ने समेत व्यवस्था रहेका छन् ।

संविधानसभा सदस्य निर्वाचन अध्यादेश, २०७०
यस अध्यादेशमा अर्को संविधानसभाको गठन, संविधानसभाको निर्वाचन सञ्चालनको सूचना, कार्यक्रम, उमेद्वारको मनोनयन, मतदान केन्द्र, निर्वाचन सामग्री, मतदान, मतगणना र मतदानको परिणाम प्रकाशन लगायका व्यवस्थाहरु रहेका छन् ।

संविधानसभा अदालत ऐन, २०६३
यस ऐनमा संविधानसभाको निर्वाचन परिणामलाई चुनौती दिन सकिने व्यवस्था गर्नको लागि संविधानसभा अदालतको गठन, क्षेत्राधिकार र मुद्दा किनारा गर्ने कार्यविधि रहेका छन् । यसमा सर्वोच्च अदालतका तीन जना न्यायाधीशहरु रहन्छन् र यसले गरेको फैसला अन्तिम हुन्छ ।

राजनीतिक दलसम्बन्धी ऐन, २०५८

यो ऐनमा राजनीतिक दलको दर्ता सम्बन्धी व्यवस्था रहेको छ । राजनीतिक दलदर्ता गर्न आवश्यक पर्ने कागजात, दलले पेश गर्नुपर्ने आयव्ययको विवरण, आय व्ययको लेखापरीक्षण गराई आयोगसमक्ष पेश गर्ने सम्बन्धी प्रावधान रहेको छ ।

मतदाता नामावली सम्बन्धी ऐन, २०७३
यस ऐनले मतदानका लागि योग्य हुने नेपाली नागरिकको योग्यता निर्धारण गर्नुको साथै मतदाताको नाम तथा अन्य आवश्यक विवरण संकलन गर्ने मतदाता नामावली तयार तथा अद्यावधिक गर्ने र सो सम्बन्धमा आवश्यक अन्य सबै काम गर्ने व्यवस्था गरेको छ ।

स्थानीय निकाय (निर्वाचन कार्यविधि) ऐन, २०४८
 यस ऐनमा गाउँ विकास समिति, नगरपालिका र जिल्ला विकास समितिको निर्वाचन सञ्चालनसम्बन्धी व्यवस्था रहेको छ ।

संविधानसभा सदस्य निर्वाचन नियमावली, २०७०

 यस नियमावलीमा संविधानसभा सदस्य निर्वाचनको प्रक्रिया उल्लेख छ ।

राजनैतिक दल दर्ता (निर्वाचन प्रयोजन) नियमावली, २०६४
यो नियमावलीमा निर्वाचन प्रयोजनको लागि आयोगमा राजनैतिक दल दर्ता गर्ने कार्यविधि रहेको छ ।

मतदाता नामावली सम्वन्धी नियमावली पहिलो संशोधन, २०६
यस नियमावलीमा मतदाता नामावली संकलन तथा अद्यावधिकसम्बन्धी प्रक्रिया उल्लेख छ ।

संविधानसभा सदस्य निर्वाचन आचार संहिता २०७० 

निर्वाचन आयोग ऐन, २०६३ को दफा २८ बमोजिम निर्वाचनमा स्वच्छता, निष्पक्षता, पारदर्शिता तथा भययुक्त वातावरण कायम राख्न नेपाल सरकार, सरकारी तथा अर्धसरकारी संस्थाको कार्यालय तथा कर्मचारी, निर्वाचनको काममा संलग्न कर्मचारी, राजनैतिक दल, उम्मेदवार तथा निजहरूसँग सम्बन्धित व्यक्तिहरू, सरकारी तथा निजी क्षेत्रका आम सञ्चारका माध्यमहरूले पालना गर्नुपर्ने आचार संहिता  आयोगले बनाउन सक्ने व्यवस्था रहेको छ । आयोगले यसरी आचार संहिता बनाउँदा सम्बन्धित सरोकारवालासँग परापर्श गर्नुपर्नेछ । २०६४ सालमा संविधान सभाको निर्वाचनमा आयोगले आचार संहिता बनाएको थियो ।

निर्देशिकाहरू 
निर्वाचन आयोग ऐन, २०६३ को दफा ४६ ले दिएको अधिकार प्रयोग गरी आयोगले आफ्नो काम सूचारुरूपले सञ्चालन गर्ने गराउने प्रयोजनको लागि निर्देशिकाहरू बनाई लागू गराउन सक्ने व्यवस्था रहेको छ । त्यस्तो निर्देशिकाको पालना गर्न सम्बन्धित सबैको कर्तव्य हुनेछ । आयोगले संविधान सभाको निर्वाचनको लागि विभिन्न निर्देशिकाहरू वनाएको छ ।
 

निर्वाचन आचार संहिता, २०७२

निर्वाचन आयोगले सञ्चालन गर्ने निर्वाचनलाई स्वच्छ, स्वतन्त्र, निष्पक्ष, पारदर्शी र विश्वसनीय ढङ्गबाट सम्पन्न गर्नको लागि सरोकारवालाले पालना गर्नुपर्ने आचरणलाई व्यवस्थित गर्नु वाञ्छनीय भएकोले, निर्वाचन आयोग ऐन, २०६३ को दफा २८ ले दिएको अधिकार प्रयोग गरी आयोगले सरोकारवालासँग परामर्श गरी यो आचार संहिता बनाएको छ ।


ECN Map Center    FAQs    Press Room